برای مهاجرت به سوئد، یادگیری زبان، کار پیدا کردن و گرفتن خانه خیلی مهم است. اما آشنایی با قوانین این کشور نیز بخش مهمی از شروع زندگی جدید در سوئد است. بعضی از سوءتفاهمها و اشتباهات حقوقی، ممکن است برای شما پیامدهای قانونی داشته باشند. در ادامه، با ۱۰ اشتباه حقوقی رایج ایرانیان تازهوارد به سوئد و راههای پیشگیری از آنها آشنا میشوید.
۱. ثبت اطلاعات و نشانی محل سکونت را پشت گوش نندازید
اگر قصد دارید حداقل یک سال در سوئد زندگی کنید، معمولاً باید برای ثبت در سیستم ثبت جمعیت این کشور اقدام کنید. پس از تأیید ثبت، به شما شماره شناسایی شخصی یا Personnummer میدهند.
اطلاعاتی مانند نام، تاریخ تولد، وضعیت تأهل و نشانی محل سکونت در این سیستم اطلاعات زیر ثبت میشود:
- نام
- تاریخ تولد
- وضعیت تأهل
- نشامی محل سکونت
ارائه نشانی غلط یا اعلام نکردن تغییر آدرس ممکن است در دریافت نامههای رسمی، خدمات درمانی، امور بانکی و مکاتبات اداری مشکل ایجاد کند.
راه پیشگیری:
پس از ورود، شرایط ثبت خود را در وبسایت اداره مالیات سوئد بررسی کنید و هرگونه تغییر نشانی را در زمان مناسب اطلاع دهید. برای راهنمای بیشتر به زبان فارسی، با ما در دفتر حقوقی پارس تماس بگیرید.
۲. اجازه اقامت را به موقع تمدید کنید
یکی از مهمترین اشتباهات مهاجران این است که تمدید اجازه اقامت خود را میگذارند برای روزهای پایانی اعتبار آن. این که چه نوع درخواستی باید بدهید، چه مدارکی لازم دارید و زمان تمدید تقاضای تمدید چه موقعی است، بستگی به این دارد که دلیل و روش اقامت شما چیست. برای مثال، شرایط اقامت کاری با اقامت خانوادگی یا تحصیلی فرق دارد.
راه پیشگیری:
تاریخ انقضای کارت اقامت را از مدتها قبل یادداشت کنید و صفحه مربوط به نوع اقامت خود را در اداره مهاجرت سوئد بخوانید. تصور نکنید که شرایط یا مهلت یک نوع اقامت برای همه متقاضیان قابل استفاده است.
۳. هرگز بدون قرارداد و بررسی مجوز، خانه اجاره نکنید
بازار اجاره دستدوم در سوئد میتواند برای تازهواردان پیچیده باشد. سهلانگاریهای زیر میتواند باعث شود پول یا محل سکونت خودتان را از دست بدهید:
- پرداخت ودیعه پیش از مشاهده خانه
- اجاره از فردی که اختیار قانونی واگذاری ملک را ندارد
- اعتماد به یک توافق شفاهی
برای اجاره دستدوم یک آپارتمان استیجاری، مستأجر اصلی معمولاً باید اجازه صاحبخانه یا هیئت اجاره را دریافت کرده باشد. اجارهدادن بدون مجوز ممکن است حق اجاره او را نیز به خطر بیندازد.
منظور از اجاره دست دوم خانه در سوئد چیست؟
«اجاره دستدوم» یا Andrahandsuthyrning در سوئد یعنی خانه را مستقیماً از مالک یا شرکت صاحب ساختمان اجاره نمیکنید؛ بلکه آن را برای مدتی از مستأجر اصلی یا مالک یک آپارتمان شخصی اجاره میکنید.
مثلاً علی مستأجر رسمی یک آپارتمان است و قصد دارد شش ماه در شهر دیگری زندگی کند. اگر او در این مدت آپارتمانش را با مجوز لازم به شما اجاره دهد، شما «مستأجر دستدوم» هستید.
در این نوع اجاره باید:
- هویت و اختیار قانونی اجارهدهنده را بررسی کنید.
- مجوز صاحبخانه، شرکت مسکن یا انجمن ساختمان را ببینید.
- قرارداد کتبی شامل مبلغ، ودیعه، مدت اجاره و شرایط فسخ داشته باشید.
- پیش از اطمینان از اعتبار قرارداد، پول پرداخت نکنید.
- مطمئن شوید اجاره درخواستی غیرمنطقی و بیش از حد نیست.
اجاره دستدوم با «قرارداد دستاول» یا Förstahandskontrakt تفاوت دارد؛ در قرارداد دستاول، شما مستقیماً با مالک یا شرکت صاحب ساختمان قرارداد میبندید و معمولاً از امنیت سکونتی بیشتری برخوردارید.
راه پیشگیری:
این موارد و مدارک را بررسی کنید:
- هویت طرف مقابل
- مجوز اجاره دستدوم
- مبلغ اجاره، ودیعه
- مدت قرارداد
- شرایط فسخ
البته توافق شفاهی ممکن است در بعضی شرایط اعتبار داشته باشد، اما قرارداد کتبی باعث میشود راحتتر بتوانید مفاد توافق را ثابت کنید. برای اطلاعات بیشتر در این زمینه با ما در دفتر حقوقی پارس تماس بگیرید.
۴. بدون اطلاع دقیق از شرایط استخدام، شروع به کار نکنید
برخی افراد فقط بر اساس توافق شفاهی کار را شروع میکنند، بدون اینکه از حقوق، ساعات کاری، دوره آزمایشی، مرخصی، زمان اعلام خاتمه همکاری یا وجود قرارداد جمعی اطلاع کافی داشته باشند.
توافق شفاهی استخدام میتواند معتبر باشد، اما کارفرما باید اطلاعات اصلی مربوط به شرایط استخدام را به صورت کتبی در اختیار کارمند قرار دهد. اگر مدرکی نداشته باشید و اختلافی پیش بیاید، نمیتوانید ثابت کنید که بر سر چه چیزهایی توافق کرده بودید.
راه پیشگیری:
شرایط استخدام را پیش از شروع کار بخوانید و نسخه قرارداد، فیشهای حقوقی، برنامه ساعات کاری و مکاتبات خود با کارفرما را نگه دارید.
۵. اگر برگهای را متوجه نمیشوید، آن را امضا نکنید
امضای هر سند و مدرکی میتواند برای شما تعهادتی ایجاد کند. مراقب باشید که سندهای زیر را بدون اینکه محتوای آن را کامل متوجه شوید، امضا نکنید:
- قرارداد اجاره
- وام، خرید
- ضمانت
- هر سند دیجیتال
یادتان باشد که آشنایی نداشتن با زبان سوئدی معمولاً مسئولیت ناشی از امضا را خودبهخود از بین نمیبرد.
راه پیشگیری:
برای تصمیمگیری عجله نکنید. نسخهای از سند را بگیرید، درباره بندهایی که متوجه نمیشوید سؤال بپرسید و اگر موضوع از نظر مالی یا حقوقی مهم است، قبل از امضا از مترجم مستقل یا حقوقدان کمک بگیرید. در این زمینه هم میتوانید از ما در دفتر حقوقی پارس کمک بگیرید.
۶. تصور نکنید که حقوق سامبو و همسر یکسان است
در سوئد، زندگی مشترک بدون ازدواج معمولاً تحت مفهوم Sambo شناخته میشود؛ اما حقوق دو فردی که سامبو هستند با حقوق زوجهای متأهل تفاوتهای مهمی دارد. بعضی از این تفاوتها عبارتند از:
- سامبوها بدون وصیتنامه از یکدیگر ارث نمیبرند.
- در تقسیم اموال، معمولاً فقط خانه و وسایل منزل که برای استفاده مشترک تهیه شدهاند مشمول قواعد قانون سامبو میشوند.
- داراییهایی مانند حساب بانکی، خودرو یا خانه تفریحی لزوماً در این تقسیم قرار نمیگیرند.
منظور از سامبو چیست؟
سامبو (Sambo) در سوئد به دو فردی گفته میشود که بدون ازدواج، بهعنوان زوج و بهطور دائمی در یک خانه مشترک زندگی میکنند. صرفاً همخانه بودن، سامبو محسوب نمیشود؛ رابطه عاطفی و زندگی مشترک زوجی نیز باید وجود داشته باشد.
طبق قانون سامبو در سوئد، در صورت جدایی معمولاً فقط موارد زیر ممکن است میان طرفین تقسیم شود:
- خانهای که برای زندگی مشترک تهیه شده است
- اثاثیهای که برای استفاده مشترک خریداری شده است
داراییهای زیر تقسیم نمیشود:
- پول حساب بانکی
- خودرو
- سهام یا خانهای که یکی از طرفین پیش از شروع زندگی مشترک داشته
همچنین سامبوها برخلاف همسران، به طور خودکار از یکدیگر ارث نمیبرند؛ بنابراین ممکن است تنظیم وصیتنامه ضروری باشد.
زوجها میتوانند با تنظیم قرارداد سامبو (Samboavtal) توافق کنند که چه اموالی تقسیم شود و چه اموالی تقسیم نشود. چون وضعیت مالکیت، فرزند، بدهی و ارث در هر رابطه متفاوت است، بهتر است قرارداد و وصیتنامه متناسب با شرایط همان زوج تنظیم شود.
راه پیشگیری:
در صورت زندگی مشترک، درباره تنظیم قرارداد Samboavtal، وصیتنامه و نحوه مالکیت داراییها مشورت کنید.
۷. نامههای رسمی و مهلت پاسخگویی را جدی بگیرید
نامهای از اداره مهاجرت، اداره مالیات، دادگاه، شرکت بیمه یا صاحبخانه ممکن است حاوی درخواست مدرک، تصمیم اداری یا مهلت اعتراض باشد. باز نکردن نامه یا به تعویق انداختن پاسخ میتواند باعث شود فرصت قانونی از دست برود.
راه پیشگیری:
صندوق پستی و صندوق دیجیتال خود را مرتب بررسی کنید. تاریخ دریافت نامه، آخرین مهلت پاسخ و مدارک خواستهشده را یادداشت کنید. اگر متن نامه را متوجه نمیشوید، فوراً برای ترجمه یا دریافت راهنمایی اقدام کنید.
۸. از BankID خود به درخواست دیگران استفاده نکنید
BankID در سوئد عملاً نقش امضای دیجیتال و ابزار احراز هویت شما را دارد. کلاهبرداران ممکن است خود را مأمور بانک، پلیس، اداره مالیات یا یک شرکت معتبر معرفی کنند و از شما بخواهند BankID را فعال کنید یا کدهای بانکی خود را در اختیارشان قرار بدهید.
راه پیشگیری:
هرگز به درخواست تلفنی افراد ناشناس وارد BankID نشوید و کدهای امنیتی خود را به کسی ندهید. پلیس سوئد تأکید میکند که سازمانهای معتبر به طور غیرمنتظره از افراد نمیخواهند با BankID هویت خود را تأیید کنند یا اطلاعات امنیتی خود را ارائه دهند.
۹. بدون مدرک کتبی، پول قرض ندهید
بیاحتیاطیهای زیر میتوانید بین شما و اطرافیانتان اختلافهای جدی ایجاد کند:
- قرض دادن پول به دوست یا آشنا بر پایه اعتماد
- امضای ضمانتنامه بدون شناخت مسئولیتها
- انجام پرداختهای نقدی بدون رسید
یادتان باشد که اثبات مبلغ، زمان بازپرداخت و شرایط توافق بدون سند معمولاً دشوارتر است.
راه پیشگیری:
مبلغ، تاریخ پرداخت، برنامه بازپرداخت، سود احتمالی و مشخصات طرفین را بهصورت کتبی ثبت کنید. پرداختها را از مسیر قابل پیگیری انجام دهید و رسیدها و پیامهای مرتبط را نگه دارید.
۱۰. مراجعه به وکیل یا حقوقدان را به تأخیر نیندازید
بسیاری از افراد زمانی درخواست کمک میکنند که مهلت اعتراض گذشته، قرارداد امضا شده یا مدارک مهم از بین رفته است. در حالی که یک بررسی کوتاه پیش از اقدام میتواند از هزینه و دردسر بسیار بیشتری جلوگیری کند.
راه پیشگیری:
بیاحتیاطیهای حقوقی و قانونی میتواند بر اقامت، کار، خانه، خانواده، بدهی یا دارایی شما اثر بگذارد. پیش از امضا یا تصمیم نهایی مشورت کنید. همچنین تمام قراردادها، نامهها، رسیدها، پیامها و تاریخ رویدادها را منظم نگه دارید.
پرسشهای متداول
آیا قرارداد شفاهی در سوئد اعتبار دارد؟
در بعضی روابط حقوقی، از جمله برخی توافقهای کاری یا اجارهای، قرارداد شفاهی ممکن است معتبر باشد؛ اما اثبات جزئیات آن دشوار است. قرارداد کتبی همیشه انتخاب مطمئنتری محسوب میشود.
یا زندگی مشترک بدون ازدواج همان حقوق ازدواج را ایجاد میکند؟
آاگر یک نامه رسمی را متوجه نشوم چه کار کنم؟
نامه را نادیده نگیرید. ابتدا مهلت پاسخ را پیدا کنید و سپس از مترجم، مشاور حقوقی یا مرجع صادرکننده نامه کمک بگیرید.
آیا زندگی مشترک بدون ازدواج همان حقوق ازدواج را ایجاد میکند؟
خیر. حقوق سامبوها، بهویژه در زمینه ارث و تقسیم اموال، با زوجهای متأهل تفاوت دارد.
اگر یک نامه رسمی را متوجه نشوم چه کار کنم؟
نامه را نادیده نگیرید. ابتدا مهلت پاسخ را پیدا کنید و سپس از مترجم، مشاور حقوقی یا مرجع صادرکننده نامه کمک بگیرید.
آیا میتوانم BankID را برای کمک به شخص دیگری فعال کنم؟
خیر. BankID باید فقط زمانی استفاده شود که خودتان دقیقاً بدانید وارد چه سامانهای شدهاید و چه چیزی را تأیید میکنید.
سخن پایانی
شناخت قوانین سوئد برای تازهواردان فقط یک موضوع اداری نیست؛ بلکه راهی برای محافظت از اقامت، درآمد، خانه و آینده خانواده است. رعایت موارد زیر، میتواند از بسیاری از اختلافها جلوگیری کند:
- ثبت دقیق اطلاعات
- خواندن قراردادها
- رعایت مهلتها
- دریافت مشاوره پیش از تصمیمهای مهم
این مطلب صرفاً اطلاعات حقوقی عمومی ارائه میدهد و جایگزین مشاوره متناسب با شرایط یک پرونده مشخص نیست. برای مشاوره حقوقی با ما در دفتر حقوقی پارس تماس بگیرید.